Paraguay dijital banka Ueno'ya el koydu

Ne oldu?

Paraguay Merkez Bankası (BCP), ciddi bir sermaye açığı tespit ettikten sonra ülkenin en popüler bankalarından Ueno Bank’ın kontrolünü devraldı. ABC Color’ın yayımladığı EFE haberine ve AP’ye göre yönetim kurulu 2 Kasım’da oy birliğiyle çözümleme (resolution) sürecini başlatma kararı aldı ve bunu 3 Kasım’da duyurdu. Bankanın sermaye yeterlilik oranı yasal asgarinin yarısının altına düşmüştü. Olay Paraguay dışında da ilgi gördü: “banco paraguaio” 4 Kasım’da Brezilya’da Google’da en çok aranan terimlerden biriydi; CartaCapital gibi Brezilya medyası siyasi yansımaları yakından izledi.

Müşteriler hesaplarına erişemedi

AP’ye göre büyük ölçüde mobil uygulama üzerinden çalışan dijital banka Ueno’nun yaklaşık 3 milyon müşterisi var; bu, Paraguay’daki yetişkinlerin kabaca %60’ı demek. El koyma günü müşteriler uygulamaya giremedi, para çekemedi ve transfer yapamadı. The Asunción Times, o sabah uygulamanın, banka kartlarının ve kredi kartlarının çalışmadığını yazdı. Şubeler kapalı kaldı, endişeli müşteriler polis gözetiminde kapıların önünde toplandı. AP’ye göre savcılık, bankanın başkanı ve CEO’su dahil sekiz kişi için gözaltı kararı verdi.

Mevduat sahipleri neyi geri alabilir?

Paraguay’ın mevduat garanti fonu 75 aylık asgari ücrete kadar, yani şu an mevduat sahibi ve kurum başına 228,3 milyon guaraniye kadar koruma sağlıyor; AP bunu yaklaşık 38.000 ABD doları olarak veriyor. Sınır hesap başına değil, kişi başına uygulanıyor. AP’nin aktardığı ön tahmine göre bu güvence mevduat sahiplerinin yaklaşık %97’sini tamamen kapsıyor. Yasaya göre ödemeler el koymadan sonraki 15 takvim günü içinde yapılmalı; bu süre bir kez uzatılabiliyor. İlk adımda mevduat sahiplerine, bankaya olan borçları düşülerek 10 milyon guaraniye (yaklaşık 1.700 dolar) kadar ödeme yapılacak. Daha büyük bakiyeler için tam geri ödeme sözü yok; merkez bankası mümkün olan en geniş korumayı arayacağını söylüyor.

Siyasi fırtına

AP ve La Tribuna’ya göre Ueno büyük miktarda kamu parası da yönetiyordu: 800–850 milyon dolar arası; bunun yaklaşık 380 milyon doları devletin emeklilik ve sağlık fonu IPS’e ait. Düzenleyici, Haziran’da bankayı sahipleriyle bağlantılı şirketlere fazla kredi verdiği konusunda uyarmıştı. 2023’te merkez bankasına geçmeden önce Ueno’yu yöneten başkan Carlos Carvallo, Cumhurbaşkanı Santiago Peña’nın isteğiyle istifasını imzaladı ama süreci yürütmek için görevde kalıyor. Peña 2025’e kadar Ueno’nun sahibi olan grubun iş ortağıydı; muhalefet senatörleri azil süreci başlatmak istiyor. Paraguay Bankalar Birliği, diğer bankalardan genel bir mevduat kaçışı görmediğini açıkladı.

Ödemeler için neden önemli?

Bu olay, bir sağlayıcı çöktüğünde günlük para akışının ne kadar hızlı durabileceğini gösteriyor: kart ödemeleri, banka ve SWIFT transferleri ve emekli maaşları tek bir uygulamadan geçiyordu. AP’ye göre maaşını Ueno üzerinden alan yaklaşık 32.000 emekli başka bir bankaya aktarılıyor, böylece maaşları her zamanki gibi yatacak. Olay, garanti sınırlarının neden önemli olduğunu ve neden kişi ve kurum başına uygulandığını da hatırlatıyor. Yurt dışı para transferiyle ailesine para gönderen ya da yurt dışından para alan herkes için pratik ders şu: hesabının nerede tutulduğunu ve içindeki paranın nasıl korunduğunu bil.

Sırada ne var?

Kritik tarih, The Asunción Times’ın 17 Kasım civarı olarak verdiği 15 günlük ödeme süresinin sonu ve merkez bankasının müşterilerin paralarını nasıl talep edeceğine dair duyurusu. Peña’nın ödemeleri hızlandırmak için Kongre liderleriyle uzlaştığı yasayı, emeklilik fonunun yatırımını geri almak için açacağı davayı, Senato’daki azil girişimini ve Bankalar Denetim Kurumu’nun bankanın defterlerinde neler bulacağını da izle.

Odix Pay kullanıcıları için ne anlama geliyor?

Paraguay’a ya da başka ülkelere para gönderiyorsan Odix para transferi ile yurt dışındaki banka hesaplarına gönderim yapabilirsin; ücret ve kur, örneğin dolar kaç TL’ye denk geliyor, onaylamadan önce gösterilir. Kendi adına euro ödemesi almak için kişisel EUR IBAN birçok ülkede kullanılabilir. Odix Pay’de müşterilerin fiat bakiyeleri partnerimiz nezdinde ayrı (segregated) hesaplarda tutulur. Bu yazı finansal tavsiye değildir. Hizmetlerin kullanılabilirliği ülkene göre değişir, ücretler uygulamada gösterilir.